CTG: minder leven en naderende serotiniteit

Je hebt het mogelijk al eens een keer gehoord, het CTG. Maar wat is dat nou eigenlijk? CTG staat voor ‘cardiotocogram’ en het toestel dat een CTG maakt registreert de hartslag van de baby en de activiteit van de baarmoeder. 

Het CTG-toestel bestaat uit 2 doppen: een cardio- en een toco-dop. Deze doppen worden met 2 elastieke banden rond de buik van de zwangere vastgemaakt. De cardio-dop meet de tijd die tussen twee opeenvolgende hartslagen van de baby zit, berekent hieruit het hartritme en plot dit op een tijdscurve. Een normale hartslag van de baby ligt gemiddeld tussen de 110 en 150 slagen per minuut.

Verloskundige Praktijk Wijchen - CTG

De toco-dop registreert de activiteit van de uterus (baarmoeder). Dit is de onderste curve die je ziet op het CTG en deze staat altijd onder de hartslag van de baby geregistreerd. De samentrekkingen van de baarmoeder worden op deze manier geregistreerd, hierbij vertelt de hoogte van de toppen op de curve ons niks over de intensiteit van de samentrekking. Het vertelt ons enkel wanneer en dus hoe vaak de baarmoeder samentrekt en kunnen zo vervolgens zien hoe de hartslag van de baby daarop reageert. Deze samentrekkingen kunnen harde buiken, voorweeën of weeën zijn. 

Naast de hartslag van de baby wordt vaak ook de hartslag van de moeder gemeten om zo goed onderscheid te kunnen maken tussen baby en moeder.

Zo heb je dus op het CTG drie curves: een cardiogram, een tocogram en de hartslag van de moeder (vaak zit deze tussen de twee curves in).

Wanneer maken we dan een CTG?

Er zijn meerdere redenen om een CTG te maken. Bij ons in de praktijk zijn het er twee:

  • Bij minder leven voelen. Heb je nadat je wat hebt gegeten, gedronken en gedoucht twee uur op de linkerzijde gelegen maar kom je niet aan 10 bewegingen in twee uur tijd? Dan moet je ons bellen en spreken we een extra controle af.
  • Naderende serotiniteit. Ben je 41 weken zwanger en nog niet bevallen? Dan is het een indicatie om een CTG te maken tussen de 41 weken en 41+3 dagen. Zo kunnen we in de gaten houden of het verantwoord is om af te wachten tot 42 weken.

In beide gevallen kijken we op het CTG naar de conditie van jouw baby, wij kunnen door middel van verschillende beoordelingscriteria kijken of de conditie van de baby goed is in de buik. Bij beide onderzoeken wordt dit gedaan in combinatie met een echo. Op de echo wordt er gekeken naar de groei van de baby, de hoeveelheid vruchtwater en de placenta. Dit zijn onderzoeken die mogelijk zijn bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen. Zien we iets dat afwijkend is op de echo of het CTG? Dan betekent dit dat er een indicatie is voor een controle in het ziekenhuis.

Groeiecho

Een groeiecho oftewel een echo biometrie maken we bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen alleen op medische indicatie. Er is een landelijk onderzoek geweest, de IRIS studie, die aantoonde dat het niet bewezen is dat extra echo’s bijdragen aan betere gezondheidsuitkomsten voor het kind waardoor niet standaard een echo aangeboden moet worden. Op basis van dit onderzoek is dus besloten om groeiecho’s alleen in te zetten als er een medische indicatie is.

We bepalen bij iedere controle de groei van je buik en kindje met onze handen aan de hand van het aantal centimeters en de grootte van je buik. Als we de groei van je buik tijdens een van de spreekuurcontroles aan de ruime of krappe kant vinden zetten we laagdrempelig een groeiecho in. Medische indicaties voor een groeiecho zijn bijvoorbeeld ook een hoger BMI, diabetes gravidarum dus zwangerschapssuiker, een eerder kindje met een laag of hoog geboortegewicht of de placentalokalisatie. Deze groeiecho’s maken we gewoon bij ons op de praktijk.

Bij de groeiecho worden gemeten:

  • De buikomtrek van de baby (AC)
  • De hoofdomtrek van de baby (HC)
  • De afmeting door het hoofd van oor tot oor van de baby (BPD)
  • De lengte van het bovenbeenbotje (FL)

Daarnaast kijken we ook naar de ligging van de placenta en meten we de hoeveelheid vruchtwater.

De uitkomst van de echo, onze conclusie en het advies zullen we direct na de echo bespreken. Bij bijzonderheden tijdens de echo kunnen we de echo zelf herhalen of een consult regelen in het ziekenhuis zodat de gynaecoloog mee kan beoordelen.

Wil je meer weten over de groeiecho? Bespreek dit dan met ons tijdens jouw afspraak bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen.

Termijnecho

In onze vorige blogpost vertelden we jullie over de vitaliteitsecho tijdens de eerste afspraak. Graag vertellen we ook meer over de termijnecho tijdens de tweede afspraak bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen. Zoals de naam het misschien al zegt wordt deze echo gemaakt om de termijn van de zwangerschap vast te stellen. Als we de precieze termijn weten, kunnen we ook de definitieve uitgerekende datum bepalen.

Filmpje termijnecho Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen

Deze termijnecho vindt plaats tussen de 10 weken en 12 weken en 6 dagen omdat we dan de CRL-meting het best kunnen doen. CRL staat voor crown-rump-length dus de afstand tussen de kruin en stuit. Bij 10 weken is de baby 32 mm en bij 13 weken 68 mm dus in 3 weken verdubbelt de lengte van de baby qua grootte. Bij een meerlingzwangerschap meten we bij alle kindjes de CRL. De grootste meting is leidend en op basis daarvan wordt de zwangerschapsduur en uitgerekende datum vastgesteld. Als je er na 12 weken en 6 dagen achter komt dat je zwanger bent bepalen we nog steeds de zwangerschapsduur en uitgerekende datum met de echo, alleen meten we hiervoor dan de hoofdomtrek. Na de 18 weken wordt de termijn bepaald op basis van de grootte van de kleine hersenen van de baby. Mocht je zwanger geworden zijn met behulp van een fertiliteitstraject dan staat de uitgerekende datum al vast. Natuurlijk maken we dan alsnog een echo rond de 11 weken met de intake zodat jullie je kleintje kunnen bewonderen. De termijnecho is in principe ook de laatste echo bij ons in de praktijk. Je kan daarnaast kiezen voor de 13-wekenecho en 20-wekenecho in het Verloskundig Centrum Nijmegen. Bij Verloskundige Praktijk YuuX maken we later in de zwangerschap alleen nog groeiecho’s op medische indicatie.

Vitaliteitsecho

De zwangerschap start met een positieve zwangerschapstest en mogelijk zwangerschapssymptomen. Tijdens je aanmelding bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen plannen we de eerste twee afspraken. Tijdens de eerste afspraak maken we de vitaliteitsecho en vertellen we je onder andere over de medische onderzoeken die jullie kunnen kiezen. De vitaliteitsecho maken we rond de 7-8 weken zwangerschap. Deze echo heeft onder andere de volgende doelen:

  • Kijken of de zwangerschap zich in de baarmoeder bevindt
  • Zien we een of twee kindjes?
  • Beoordelen of we een kloppend hartje zien
  • Checken of de grootte van de baby overeenkomt met de cyclus en verwachte zwangerschapsduur

Het kindje is nog klein dus regelmatig moeten we deze echo inwendig maken om het goed in beeld te kunnen brengen. De grootte van een kindje rond de 7-8 weken is 1 tot 1,5 cm. Naast het kindje zien we ook altijd een dooierzakje. Dit dooierzakje voorziet het kindje in voeding totdat de placenta dit overneemt.

Dit is meestal een spannende maar ook hele bijzondere echo! Eindelijk de bevestiging van de positieve test. De definitieve uitgerekende datum kunnen we pas vaststellen bij de termijnecho waarover we je in een andere blog meer vertellen. Deze echo’s vallen onder onze basiszorg.

Helaas zien we soms ook een niet-intacte zwangerschap waarbij we bijvoorbeeld wel een vruchtzakje zien maar geen kindje of een kindje zonder hartactie. We herhalen laagdrempelig de echo ter bevestiging bij onduidelijkheid. Mocht de niet-intacte zwangerschap zeker zijn dan geven we je de uitleg en keuze tussen afwachten totdat je lichaam zelf de miskraam op gang brengt of een behandeling met medicatie om de miskraam op te wekken. Stel dat bij de vitaliteitsecho het kindje qua grootte niet overeenkomt met de verwachte zwangerschapsduur dan herhalen we de echo omdat we op dat moment niet zeker weten of dit een voorteken is van een zwangerschap die niet goed gaat of de bevruchting wat later plaatsvond waardoor je minder ver zwanger bent. In al deze spannende en verdrietige situaties houden wij contact met jou en jullie en kun je ons 24/7 bellen met al je vragen en twijfels zodat je er niet alleen voor staat.

We vertellen je graag meer over de vitaliteitsecho tijdens jouw eerste afspraak bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen.

ETSEO, 13 weken echo

Sinds 1 september 2021 krijgen zwangeren een echo aangeboden rond de 13e week van de zwangerschap. Dit aanbod komt naast de al bestaande 20 weken echo. Ook de 13 wekenecho is een medisch onderzoek naar lichamelijke afwijkingen bij uw kind. De 13 wekenecho lijkt veel op de 20 wekenecho. Bij beide onderzoeken bekijkt een echoscopist met een echo-apparaat of je kind lichamelijke afwijkingen heeft. Sommige, vaak ernstige lichamelijke afwijkingen, zijn al rond 13 weken zwangerschap te zien.  

SEO betekent structureel echoscopisch onderzoek. Het eerste (13 weken) en tweede (20 weken) trimester SEO hebben hetzelfde doel. Ze vervangen elkaar niet, maar vullen elkaar aan. Het verschil is dat het eerste trimester SEO eerder in de zwangerschap plaatsvindt.

Foetus 13 weken

Hoewel het kind rond 13 weken kleiner en minder ver ontwikkeld is dan rond 20 weken, zijn sommige (ernstige) afwijkingen wel te zien. Het komt wel eens voor dat deze niet met het leven verenigbaar zijn. Als de echoscopist een afwijking vermoedt, kan de zwangere vroeg in de zwangerschap eventueel vervolgonderzoek laten uitvoeren. Ook heeft zij – vergeleken met het tweede trimester SEO – meer tijd om te bepalen wat ze met de uitslag doet. Bij het tweede trimester SEO zijn veel structuren (zoals het hart) verder ontwikkeld. Daardoor kan de echoscopist het kind meer in detail onderzoeken.

Zowel de 13 als 20 wekenecho zijn niet verplicht, je mag hier dus voor kiezen. Deze SEO onderzoeken worden niet door ons uitgevoerd, maar bij het Verloskundig Centrum in Nijmegen.

Mocht je/jullie kiezen voor deze 13 wekenecho dan vragen wij deze aan wanneer je de afspraak hebt staan voor de intake bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen.

NIPT

In deze post vertellen we je graag meer over de NIPT. In het kort; de NIPT (Niet Invasieve Prenatale Test) is een onderzoek waarbij je kan screenen wat de kans is dat jullie ongeboren kindje het down-, edwards- of patausyndroom heeft. Je kunt de NIPT laten doen vanaf 11 weken zwangerschap.

Je bent niet verplicht om dit onderzoek uit te voeren, het is daarom goed om jezelf de vraag te stellen of en waarom je het onderzoek wel of niet wil uitvoeren. Tijdens het spreekuur kunnen wij je bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen extra informatie geven. Deze informatie geven we wanneer de eerste echo gemaakt is, zodat je thuis verder kan nadenken en niet direct een keuze hoeft te maken.

Het onderzoek bestaat uit bloedafname bij de zwangere waarin gekeken wordt naar het DNA. Het DNA is afkomstig van de placenta en vaak is dit hetzelfde als de baby. Dit DNA wordt aangetroffen in het bloed van de moeder. Vanuit dit DNA wordt een karyotype gemaakt. Dat is een afbeelding van de chromosomen, zoals deze tijdens een bepaald stadium van de celdeling te zien zijn onder een microscoop (zie afbeelding hieronder). Er kan nu gekeken worden naar de chromosomen 13, 18 en 21. Dit zijn de chromosomen waarop de eerder genoemde syndromen zichtbaar zijn.

Voorbeeld van een karyotype

Bij de NIPT is het mogelijk om te kiezen voor ‘nevenbevindingen’. Kies je voor nevenbevindingen dan wordt er niet alleen naar de chromosomen 13, 18 en 21 gekeken maar ook de overige chromosoom paren. Per toeval kunnen er bij de nevenbevindingen bijzonderheden bij jou of de placenta gevonden worden.

Belangrijk om te weten is dat het onderzoek geen 100% zekerheid geeft, dit heeft te maken met het feit dat het DNA dat nagekeken wordt niet direct afkomstig is van de baby. Mocht het zo zijn dat de NIPT uitslag aangeeft dat jouw kindje mogelijk een syndroom heeft dan is verder onderzoek mogelijk bij de PND (prenatale diagnostiek). Je komt dan in aanmerking voor een vlokkentest of vruchtwaterpunctie.

Wil je meer weten? Vraag het ons tijdens jouw spreekuur bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen en/of bekijk deze website.

SEO

SEO betekent structureel echoscopisch onderzoek. Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen biedt een medische echo aan bij 13 en 20 weken in het Verloskundig Centrum Nijmegen. Deze echo’s zijn onderzoeken naar lichamelijke afwijkingen bij je kindje. Ze zijn niet verplicht. We vertellen je erover tijdens de eerste afspraak waarna je mag kiezen of je wel of geen medische echo wenst. Mocht je hiervoor kiezen regelen we tijdens je tweede afspraak de verwijzing. Zowel de uitleg over deze onderzoeken als de echo’s zelf en eventueel vervolgonderzoek worden vergoed.

Het doel van deze echo’s is dus het opsporen van lichamelijk afwijkingen. Het kindje wordt van top tot teen bekeken met de echo. Een lichamelijke afwijking betekent dat een deel van het lichaam van het kind er anders uitziet dan normaal. Voorbeelden hiervan zijn een open ruggetje, open schedel, hartafwijkingen, gat in het middenrif of de buikwand of nierafwijkingen. Daarnaast wordt de groei gemeten, het vruchtwater en de ligging van de placenta beoordeeld. Als er geen bijzonderheden worden gezien mag je daarop vertrouwen maar is het belangrijk om te weten dat je nooit 100% zekerheid krijgt omdat niet alles zichtbaar is met de echo. In principe worden syndromen niet gezien met de echo’s. Bij 5 van de 100 zwangeren zijn er aanwijzingen voor lichamelijke afwijkingen en bij 95 dus niet. Mocht er een verdenking zijn op een lichamelijke afwijking dan krijg je een verwijzing naar de afdeling Prenatale Diagnostiek in het Radboudumc. Als de afwijking wordt bevestigd krijg je daar verdere uitleg over de afwijking, de mogelijke gevolgen en behandelopties.

SEO - Echo - Verloskundige-Praktijk-YuuX-Wijchen

De 13 wekenecho

  • Tussen 12+3 weken en 14+3 weken zwangerschap
  • Als nog niet alles goed te zien is, krijg je geen vervolgecho maar kom je indien gewenst bij 20 weken terug
  • Als er verdenking is op een afwijking volgt een verwijzing naar het Radboudumc
  • Deze echo valt onder de IMITAS studie dus hier doe je automatisch aan mee als je de echo wenst
  • Er wordt geen geslachtsbepaling gedaan

De 20 wekenecho

  • Tussen 19+0 weken en 20+0 weken zwangerschap
  • Als niet alles goed te zien is, volgt er een herhalingsecho
  • Als er verdenking is op een afwijking volgt een verwijzing naar het Radboudumc
  • Er kan ook naar het geslacht worden gekeken maar dit is niet het doel

Wil je meer weten? Lees dan de folder https://www.pns.nl/documenten/folder-de_13_wekenecho_en_de_20_wekenecho of we bespreken dit tijdens het spreekuur bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen.

Borstvoeding

Welke voeding ga je geven? Een vraag die vaak gesteld wordt bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen, maar niet altijd makkelijk om te beantwoorden. Waar moet je nou voor kiezen? Graag vertellen wij in deze post meer over borstvoeding of ook wel moedermelk.

Borstvoeding is de meest natuurlijke voeding voor je baby. De melk is volledig afgestemd op de behoefte van je baby. Het bevat stoffen die beschermen tegen infecties en ziekten. Het advies vanuit de WHO (World Health Organisation) is om minimaal 6 maanden borstvoeding te geven. Uiteraard bepaal jij helemaal zelf hoe lang je dit uiteindelijk doet.

Tijdens de zwangerschap bereidt je lichaam zich voor op het geven van borstvoeding. Dit komt door verhoogde aanwezigheid van bepaalde hormonen tijdens de zwangerschap. Dit kan zorgen voor de volgende veranderingen:

  • Vanaf 16 weken zwangerschap is het al mogelijk dat er colostrum (de eerste melk) zichtbaar is.
  • Daarnaast worden de borsten zowel voelbaar als zichtbaar anders.
  • Het pigment in tepel en tepelhof neemt toe, de tepel wordt dus donkerder en groter.

Voorbereiding op het geven van borstvoeding

Tijdens de zwangerschap is het mogelijk om je al een beetje voor te bereiden op het geven van borstvoeding. Dit kan je doen door een voorlichtingsavond te volgen, een prenataal consult bij de lactatiekundige te plannen en/of te starten met prenataal kolven. Je kan hiermee starten rond de 37e zwangerschapsweek en dit vergroot de kans dat er direct na de bevalling al wat eerste moedermelk beschikbaar is voor jouw kindje. Je kan prenataal kolven met de hand of met een kolf. Het is zeker niet iets wat moet, je kan dit doen als je je hier prettig bij voelt.

Borstvoeding geven - Verloskundige Praktijk YuuX Wijchen

Na de bevalling

Wanneer de baby geboren is vervangt de moedermelk de functie van de placenta als voedingsbron voor jouw pasgeborene. Door de zuigreflex van jouw pasgeborene kan de melkexcretie plaats gaan vinden. Dit houdt in dat de melk uit de borst gaat komen. De eerste dagen is het belangrijk om jouw pasgeborene frequent aan de borst te laten drinken. Op deze manier zorg je ervoor dat de borsten meer melk gaan produceren. Wanneer de borstvoeding op gang is, wordt de borstvoeding een vraag-aanbod systeem. Hoe vaker je als moeder voedt, hoe meer melk je lichaam zal aanmaken. Hoe minder vaak je voedt, hoe minder melk je lichaam zal aanmaken.

Belangrijk om te weten: de hoeveelheid klierweefsel aanwezig in een borst kan invloed hebben op de hoeveelheid melk die de borst aan kan maken. Dit is dus per vrouw en per borst verschillend. Het hebben van minder klierweefsel kan ervoor zorgen dat je jouw pasgeborene vaker aan moet leggen om in de behoefte van jouw kindje te voorzien. Belangrijk om hierbij te vermelden dat het hierbij niet gaat over de grootte van borsten, maar enkel de samenstelling!

Houding

Bij het geven van borstvoeding zijn veel verschillende houdingen mogelijk, het is hierbij een kwestie van uitproberen wat werkt voor jou en jouw kindje. Hierbij kan je hulp krijgen van de kraamverzorgende, verloskundige of lactatiekundige. Hierbij een greep uit verschillende houdingen:

  • Madonnahouding
  • Rugbyhouding
  • Rechtop zittend
  • Liggend
  • Doorgeschoven houding

Meer weten over borstvoeding?

Wil je meer weten? Vraag ons ernaar tijdens het spreekuur bij Verloskundige Praktijk YuuX in Wijchen of bezoek onderstaande websites!

https://www.lalecheleague.nl/ouders
https://www.medela.nl/borstvoeding
https://deverloskundige.nl/net-bevallen

Op de juiste manier ontspannen, dáár draait alles om

Als vervolg op het interview met Saskia Damen en Astrid Alkemade eerder deze maand, spraken wij met Kim. Zij heeft bij hen de workshop bekkenbodemtherapie gevolgd.

Je bekkenbodem: zó belangrijk voor nu, straks en later!

Je bekkenbodem: zó belangrijk voor nu, straks en later! Deze maand november willen wij extra aandacht schenken aan de bekkenbodem. Wij spraken over dit onderwerp met bekkenfysiotherapeute Astrid Alkemade en ergotherapeute Saskia Daam. Een duo-interview.